Σε ποιές περιπτώσεις αυξάνονται οι ανάγκες μας σε βιταμίνες;

Της Αμαλίας Γιωτοπούλου , Κλινική Διαιτολόγος- διατροφολόγος, MSc Δ/ντρια Mediterranean Diet Χαλανδρι

 

Οι βιταμίνες είναι φυσικές ουσίες που όπως οι υδατάνθρακες, τα λίπη και οι πρωτεϊνες υπάρχουν στα τρόφιμα που καταναλώνουμε καθημερινά αλλά αποθηκεύονται σε πολύ μικρότερο ρυθμό από τα μακροθρεπτικά αυτά στοιχεία.

Η σημασία τους είναι μεγάλη για τον οργανισμό μας καθώς συμμετέχουν στις περισσότερες βιοχημικές αντιδράσεις του μεταβολισμού με συνέπεια η έλλειψη μιας βιταμίνης να προκαλεί συγκεκριμένες παθήσεις που θεραπεύονται μόνο μετά τη χορήγηση της συγκεκριμένης βιταμίνης.

 

Μεγάλη προσοχή λοιπόν πρέπει να δώσουμε σε κάποιες ομάδες ατόμων με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και τρόπο ζωής που δεν μπορούν να καλύψουν τις ανάγκες τους σε βιταμίνες σύμφωνα με τις συστάσεις.

 

Ηλικιωμένοι

Έρευνες σε ηλικιωμένους δείχνουν ότι μετά από χορήγηση μιας συγκεκριμένης βιταμίνης μικρότερη ποσότητα θα απορροφηθεί σε σχέση με τα νεαρά άτομα. Επίσης η μικρότερη ποσότητα φαγητού που καταναλώνουν οι ηλικιωμένοι έχουν σαν αποτέλεσμα την περαιτέρω μείωση των επιπέδων των βιταμινών.

Μεγάλη προσοχή πρέπει να δώσουμε σε αυτή την ηλικιακή ομάδα καθώς οι διατροφικές ελλείψεις εμφανίζονται πολύ αργά και ύπουλα και συχνά συγχέονται με τα φυσιολογικά συμπτώματα του γήρατος.

 

Χορτοφάγοι

Οι αυστηροί χορτοφάγοι που δεν καταναλώνουν καμία ζωική τροφή, ούτε ψάρι και αυγό διατρέχουν μεγάλο κίνδυνο έλλειψης διαφόρων βιταμινών και κυρίως της βιταμίνης Β12 που συμβάλλει στο σχηματισμό του DNA μας και την ανάνεωση των κυττάρων μας.

Η συγκεκριμένη βιταμίνη μπορεί να απορροφηθεί επαρκώς μόνο από ζωικής προέλευσης προϊόντα καθώς στα χορταρικά βρίσκεται σε αδρανή μορφή και δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί από τον οργανισμό. Επίσης είναι σημαντικό να προσλαμβάνουν με προσοχή και με ποικιλία τις υπόλοιπες τροφές και να τις συνδυάζουν με προσοχή για την καλύτερη απορρόφηση των υπόλοιπων βιταμινών.

 

Καπνιστές

Οι καπνιστές βάζουν στον οργανισμό τους μεγάλες ποσότητες απο οξειδωτικές ουσίες και άλλους ρύπους που καταστρέφουν τα υγιή κύτταρα του σώματος συμπεριλαμβανομένων και πολλών αιμοφόρων αγγείων. Το ίδιο παρατηρείται και σε άτομα που εκτίθενται σε αναθυμιάσεις αλλά και ατμοσφαιρικούς ρύπους της βιομηχανικής εποχής μας. Οι βλάβες που προκαλούνται στα κύτταρα των αιμοφόρων αγγείων και στου πνεύμονες απο τις επιθέσεις των οξειδωτικών ουσιών και του καπνού δεν μπορούν να προστατευτούν λόγω των χαμηλών επιπέδων που συχνά παρατηρείται στου καπνιστές. Οι καπνιστές σαν ομάδα έχουν χαμηλά επίπεδα βιταμινών στο αίμα τους, κυρίως Α, C, Ε που αποτελούν ισχυρά αντιοξειδωτικά στοιχεία. Για τους λόγους αυτούς οι καπνιστές πρέπει να αυξήσουν την πρόσληψη των συγκεκριμένων βιταμινών.

 

Εγκυμοσύνη

Το φυλλικό οξύ είναι απολύτως απαραίτητο για την ανάπτυξη της ράχης του εμβρύου και γυναίκες που έχουν έλλειψη φυλλικού παρουσιάζουν εκτός από αναιμία και βλάβες στο έμβρυο, όπως είναι η δισχιδής ράχη. Λόγω της μεγάλης σημασίας που έχει το φυλλικό οξύ στην ανάπτυξη του εμβρύου, έχε καθιερωθεί να χορηγείται στην έγκυο ειδικό σκεύασμα φυλλικού οξέος (filicine) από την αρχή της εγκυμοσύνης. Ιδανικά μια γυναίκα που θέλει να μείνει έγκυος θα πρέπει να ξεκινήσει το φυλλικό οξύ ένα εξάμηνο πριν την εγκυμοσύνη και να το συνέχίσει κατά τη διάρκειά της. Πάντα σύμφωνα με τις συστάσεις του γιατρού.

 

Τι ισχύει για τα πολυβιταμινούχα συμπληρώματα

 

Καθώς τα πολυβιταμινούχα συμπληρώματα κατακλίζουν την αγορά, νέα ερευνητικά δεδομένα θέτουν εκ νέου τα συμπληρώματα διατροφής υπό αμφισβήτηση.

Δύο νέες μελέτες κατέγραψαν ότι η κατανάλωση επιπλέον δόσεων βιταμινών κάνει περισσότερο κακό από καλό.

 

Τι λένε οι ειδικοί;

 

«Δεν παίρνω βέβαια βιταμίνες. Τρώω κάθε μέρα 5 φρούτα εποχής, πρωί και βράδυ λαχανικά (αυτή την εποχή χόρτα, μπρόκολο, παντζάρια κ.ά.) και προσθέτω μια ντομάτα στο κολατσό μου (π.χ. με ένα αυγό και μαύρο ψωμί). Απλώς προσέχω τη διατροφή μου, χωρίς να μετρώ μερίδες.

Οι περισσότερες μελέτες με τα συμπληρώματα βιταμινών δείχνουν αρνητικά αποτελέσματα, πιθανώς γιατί οι υπερβολικές δόσεις τους αυξάνουν το οξειδωτικό στρες στον οργανισμό. Οι τροφές άλλωστε έχουν χιλιάδες άλλες ουσίες εκτός από τα γνωστά συστατικά, τις οποίες ακόμα δεν γνωρίζουμε. Συμπληρώματα διατροφής πρέπει να παίρνει κάποιος μόνο όταν έχει αποδεδειγμένα ανεπάρκεια σε κάποιο στοιχείο (π.χ. έλλειψη σιδήρου ή βιταμίνης Α ή Β), η οποία έχει βρεθεί με κλινική ή βιοχημική εξέταση.»

 

ΑΝΤΩΝΗΣ ΚΑΦΑΤΟΣ, καθηγητής Προληπτικής Ιατρικής και Διατροφής Πανεπιστημίου Κρήτης (στα ΝΕΑ)

«Η βιταμίνη C και το κρυολόγημα; Είναι δοξασία. Για να έχει αποτέλεσμα η βιταμίνη C στις λοιμώξεις, πρέπει να πάρεις τόσο μεγάλες δόσεις που θα πεθάνεις από αυτές και όχι από τη λοίμωξη!» (στα ΝΕΑ)

 

ΕΛΕΝΗ ΓΙΑΜΑΡΕΛΛΟΥ, καθηγήτρια Παθολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών